Charakteryzuje go nie tylko zamiłowanie do miodu, ale również długi sen zimowy i piękne, grube futro. Niedźwiedź brunatny – największy i najbardziej majestatyczny drapieżnik polskich krain.

Po II Wojnie Światowej na terenie Polski niedźwiedzie zajmowały jedynie nieliczne obszary w Tatrach. Nic więc dziwnego, że już w 1953 roku, jako pierwszy z naszych drapieżników uzyskał on status gatunku ściśle chronionego. Obecnie jego liczebność na obszarze  naszego kraju to około 110 osobników. Niedźwiedzie występują w 5 ostojach (obszarach występowania), spośród których najliczniejsza jest „ostoja bieszczadzka” obejmująca 80 % krajowej populacji niedźwiedzia. Drugi pod względem liczby występujących zwierząt obszar to Tatry, gdzie okresowo może przebywać nawet do kilkunastu osobników. 

W Polsce żyje dziś niespełna 110 niedźwiedzi.

Dorosły samiec niedźwiedzia może przekraczać ciężar nawet 300 kg, a samica ponad 150 kg.  Jakkolwiek niedźwiedzie zaliczane są do drapieżników, to ich pokarm jest bardzo zróżnicowany. Dominującą jego część, zwłaszcza w okresie wegetacji, stanowi pokarm roślinny taki jak pąki i liście drzew, kłącza, zioła oraz owoce - zarówno krzewów i drzew   dziko rosnących, jak i drzew owocowych sadzonych przez człowieka. Dietę białkową niedźwiedzi stanowi przede wszystkim  mięso kręgowców, pochodzące głównie z padliny, rzadziej z samodzielnie upolowanych ofiar. Niezwykle czuły zmysł węchu pozwala niedźwiedziom zlokalizować nie tylko pokarm naturalnie występujący w środowisku, ale również znaleźć pozostawione przez człowieka odpadki i śmieci.

Niedźwiedzie, jako jedne z największych drapieżników lądowych występujących na Ziemi nie mają naturalnych wrogów. Największe zagrożenie stanowi dla nich człowiek. Utrata dostępnych dla niedźwiedzia siedlisk oraz polowania i kłusownictwo spowodowały, że zasięg występowania  gatunku został ograniczony do obszarów, gdzie zagęszczenie populacji ludzkiej jest bardzo niskie.

„Ostoja bieszczadzka” obejmuje aż 80 % krajowej populacji niedźwiedzia.

W warunkach Europy są to mniej dostępne  pasma górskie oraz obszary w północnej części kontynentu. Niestety nawet tam dochodzi do konfliktów pomiędzy działalnością człowieka, a potrzebami tego drapieżnika.  W poszukiwaniu pokarmu penetrują one  śmietniki, kompostowniki oraz miejsca dokarmiania zwierząt kopytnych. Aby dostać się do miodu i larw pszczół niszczą ule i całe pasieki.  Najbardziej ośmielone osobniki mogą szukać pokarmu w bezpośredniej bliskości człowieka. Wszystko to stwarza sytuacje konfliktowe, a w skrajnych przypadkach konieczność usunięcia ze środowiska „osobników konfliktowych”.

Zimowy sen jest  bardzo krytycznym momentem  w życiu każdego niedźwiedzia. Znalezienie dobrego schronienia zapewnia  bezpieczeństwo i  spokojny sen od późnej jesieni do wiosny.  W okresie zimowego snu rodzą się małe (ok. 500 g), ślepe i całkowicie niezdolne do samodzielnego życia niedźwiadki. Zachowanie ciszy i spokoju w tym okresie jest niezwykle istotne dla ich przetrwania. Przerwanie zimowego snu powoduje bowiem, że niedźwiedzie poszukują pokarmu, którego o tej porze roku brakuje. Wypłoszenie z gawry niedźwiedzicy grozi śmiercią dla jej potomstwa, ponieważ samica zwykle do tego miejsca już nie wraca.  

Co robimy?

Przy narodzeniu, młode niedźwiedzie ważą zaledwie 500 gramów.

WWF Polska zajmuje się aktywną ochroną niedźwiedzia od 2009 roku. Działania skierowane są głównie na ochronę środowiska występowania tego drapieżnika oraz utrzymanie jego wysokiej jakości. Bardzo ważnym obszarem działań jest również zapobieganie powstawaniu sytuacji konfliktowych z udziałem niedźwiedzi. Wśród zadań realizowanych przez  WWF należy wymienić: rejestrację miejsc gawrowania niedźwiedzi oraz zgłaszanie ich do ochrony prawnej, dokonanie przy pomocy analiz genetycznych pierwszej w Polsce oceny liczebności i ustalenia nowego zasięgu występowania niedźwiedzi w „ostoi bieszczadzkiej” – kluczowego obszaru dla ochrony wschodnio-karpackiej populacji tego drapieżnika.

Inne ważne działania to zabezpieczanie pasiek przy pomocy pastuchów elektrycznych i przekazanie pszczelarzom ok. 70 zestawów tych urządzeń, a także rozlokowanie (głównie w miejscach koncentracji turystów) 50 specjalnych „niedźwiedzio-odpornych” pojemników na śmieci. Obecnie we współpracy z partnerami przygotowywana jest „mapa potencjalnych konfliktów” z udziałem niedźwiedzi.

Niedźwiedź
Galeria
9

Działania

Rejestrujemy miejsca gawrowania niedźwiedzi oraz zgłaszamy ich do ochrony prawnej, przy pomocy analiz genetycznych dokonujemy pierwszej w Polsce oceny liczebności i ustalenia nowego zasięgu występowania niedźwiedzi, zabezpieczamy pasieki przy pomocy pastuchów elektrycznych oraz rozmieszczamy specjalne pojemniki na śmieci.

Rezultaty

Badania wykazały, że obszar występowania niedźwiedzi rozszerzył się w ostatnich latach, a lokalni mieszkańcy i turyści mogą czuć się bezpieczniej dzięki obecności pastuchów oraz "niedźwiedzio-odpornych" pojemników na śmieci.

Co Ty możesz zrobić?

W Polsce żyje dziś niespełna 110 niedźwiedzi. Wkraczając na ich tereny, człowiek burzy ich spokój i niszczy bezpieczną ostoję. Możesz pomóc je chronić i dać im szansę na przetrwanie.

Chcę pomóc!