Duch leśnych ostępów, czyli największy europejski kot zamieszkuje jedynie najdziksze zakątki naszego kraju. Jeden z największych drapieżników w Europie otarł się o granicę wyginięcia i wciąż pozostaje krytycznie zagrożony w niektórych obszarach.

Ryś euroazjatycki - jak sama  nazwa wskazuje - zamieszkuje nie tylko kontynent europejski, ale także azjatycką część Rosji i Mongolię oraz kraje Bliskiego Wschodu. W samej Europie rysie można spotkać w Karpatach, Polsce, Rosji, Skandynawii i na Białorusi.

Tylko nieliczne regiony Polski mogą poszczycić się obecnością rysia. Te niezwykle ulotne dzikie koty żyją w 2 regionach: w górach i na pogórzu - rysie karpackie oraz tzw. rysie nizinne w północno-wschodniej części kraju (Puszcza Białowieska, P. Knyszyńska, P. Augustowska, Mazury). W Polsce Północno-wschodniej rysi zostało już niezwykle mało. Przeprowadzone w 2015 r. tropienia wykazały, że może ich być niewiele więcej niż 40 osobników.

Populację rysia nizinnego szacuje się na zaledwie 40 osobników.

Dorosłe rysie to samotniki, które łączą się w pary jedynie na czas godów, przypadających  głównie w marcu. Młode rysie rodzą się w maju lub czerwcu i pozostają z matką aż do następnych godów, gdy w pełni się usamodzielnią. Obserwowane w przyrodzie grupy rysi, to tzw. grupy rodzinne – samica z jednym, dwoma, a niekiedy nawet z trzema młodymi. 

Rysie zajmują zazwyczaj rozległe terytorium, którego wielkość zależy od bogactwa w pokarm, a w przypadku samców również od obecności samic. W naszej szerokości geograficznej pokarm rysia stanowią głównie sarny, a także większe ssaki kopytne – jelenie, młodociane łosie i dziki. Ważnym uzupełnieniem diety rysia są też mniejsze ssaki – zające, gryzonie (bobry, myszy) oraz  ptaki.
    

Czemu są zagrożone?

Rysie są wymagającym gatunkiem – potrzebują rozległych i trudnodostępnych obszarów leśnych, gdzie odnajdą „święty spokój” – jako, że tak jak u większości kotów znaczną część doby zajmuje im odpoczynek. Zapewne z tych powodów rysie występują jedynie na obszarze ok. 12 % polskich lasów.

Rysie występują jedynie na obszarze ok. 12 % polskich lasów.

Liczba rysi w Europie gwałtownie spadła w pierwszej połowie XX wieku. Był to rezultat niszczenia lasów, który stanowią dom tych drapieżników oraz miejsce zdobywania pokarmu. Coraz gęstsza sieć dróg przecinających lasy i rosnąca presja ze strony człowieka powodują, że rysiom żyje się coraz trudniej, a ich spokój jest permanentnie zakłócany. Obecnie naukowcy mówią o 200 osobnikach zamieszkujących polskie tereny, w tym niespełna 40 w Polsce północno-wschodniej. To za mało, aby ryś nizinny mógł przetrwać w naszym kraju bez pomocy człowieka.      

Co my robimy?

WWF Polska już od 2007 roku zaangażowana jest w ochronę nizinnej populacji rysi. Pierwotnie projekt skupiał się na reintrodukcji rysi na Pojezierzu Mazurskim. W tym okresie przy wsparciu WWF Polska  do natury  trafiło 12 rysi, a łącznie mazurskie lasy zasiliło już 20 tych pięknych kotów. Reintrodukcja rysi prowadzona jest 2 metodami: pierwszej, „born to be free” opracowanej przez dr Andrzeja Krzywińskiego oraz drugiej, „wild to wild”. W przypadku pierwszej metody rysie urodzone w wolierze ulokowanej w lesie, już od pierwszych tygodni życia mogą poznawać dziką przyrodę i uczyć się życia na wolności, jednocześnie nie tracąc kontaktu z matką. Druga metoda polega na sprowadzaniu dorosłych osobników z Estonii, gdzie populacja rysia jest znacznie większa, oraz wypuszczaniu ich w regionie obejmowanym przez program na Mazurach.

Od czasu zaangażowania się WWF Polska w reintrodukcję rysi, powstały 3 nowe woliery oraz finansowany jest pokarm i opieka nad osobnikami biorącymi udział w tym programie. Prowadzony jest również szczegółowy monitoring rysi wypuszczonych na wolność, z zastosowaniem nowoczesnych technologii, takich jak telemetria, fotopułaki oraz badania genetyczne. Bardzo ważnym działaniem prowadzonym w latach 2012-2015 była poprawa bazy pokarmowej jeleniowatych. Działanie to służyło zwiększeniu dostępności pokarmu dla rysi na terenie Puszczy Piskiej. Przygotowane na zlecenie WWF opracowania naukowe pokazują, że potencjalne obszary występowania dla tego drapieżnika znajdują się również w lasach polski zachodniej.

Galeria
5
Ryś

Czy wiesz, że?

Kępki włosów na szczycie uszu skupiają fale dźwiękowe i doprowadzają dźwięki do uszu rysia tak, aby lepiej słyszał.

Co Ty możesz zrobić?

W Polsce żyje dziś zaledwie 40 rysi nizinnych. To za mało, żeby przetrwać. Tylko razem możemy to zmienić, wspólnie chroniąc ich siedliska.

Chcę pomóc!