30 tys. fok – czyli tylko 30% populacji sprzed 100 lat pozostało nam do dzisiaj.

Pozornie leniwa foka to zwinny i bystry pływak.
Zwierzę to w wodzie odnajduje swój prawdziwy żywioł. Pływa na brzuchu i na grzbiecie, mistrzowsko nurkuje i używa skomplikowanych systemów nawigacji. Bardziej jednak przywykliśmy do wizerunku uroczej i niezdarnej foki, która wygrzewa się na plaży. Jednak nawet w tych momentach, zarówno dla dobra zwierzęcia, jak i swojego, nie należy się do niej zbliżać.

Pozostałe 70% tych zwinnych zwierząt morskich wyginęło na skutek polowań i zanieczyszczenia środowiska. Intensywny rozwój turystyki wypiera foki z ich tradycyjnych siedlisk. Młode osobniki często są ofiarami przyłowów i giną już kilka tygodni po urodzeniu. Dalsze wyniszczające działania mogą doprowadzić do sytuacji, gdy foki będziemy oglądać tylko w książkach.

Jak WWF pomaga polskim fokom?

Z inicjatywy fundacji powstał obszerny projekt programu ochrony foki szarej. Od 2010 roku na polskim wybrzeżu aktywnie działa Błękitny Patrol WWF. Grupy naszych wolontariuszy stale monitorują wybrzeże i niosą pomoc dorosłym osobnikom, a zwłaszcza foczym maluchom. Rozdajemy ponadto Błękitne Poradniki, które edukują z zakresu zachowania wobec tych zwierząt

Pomóż fokom przetrwać w Polsce

Prowadzone przez WWF Polska działania na rzecz fok szarych z roku na rok przynoszą efekty. Coraz więcej osób zyskuje świadomość zagrożenia gatunku, a w razie spotkania ze zwierzęciem nie zakłóca jego spokoju.

Zaprzyjaźnij się z fokami

Foka szara jest największym spośród trzech gatunków fok występujących w Bałtyku. Samce dorastają nawet do 3 metrów długości, osiągając ciężar 300 kg. Cechują się z reguły jednolitym, ciemnoszarym ubarwieniem. Samice są natomiast nieco mniejsze – ich maksymalna długość wynosi 2 metry, a ciężar dochodzi do ok. 200 kg. Przeważającą grupę płci żeńskiej stanowią osobniki z ciemnoszarym grzbietem, kremowo-białym brzuchem i nieregularnymi ciemnymi plamkami.

Foki to bardzo rozmowne zwierzęta. Ich komunikacja opiera się na chrząkaniu i uderzaniu płetwami o taflę wody. Zamiłowane do rozrywki przejawia się natomiast w morskich gonitwach i akrobacjach. Zarówno podczas zabawy, jak i polowania najważniejszym „czujnikiem” foki są niezwykle wrażliwe wąsy.

Foki to zwierzęta stadne, które prowadzą wodno-lądowy tryb życia. We własnym gronie są towarzyskie i radosne. Natomiast wobec nowych okoliczności stają się płochliwe i nadzwyczaj ostrożne. Są również zwierzętami wędrownymi – szczególnie młode osobniki lubią wybierać się na długie, nawet ponad tysiąckilometrowe wycieczki. Potrafią spać nie tylko na lądzie, ale także unosząc się na powierzchni wody lub też pod wodą. Nie przerywając snu, bezwiednie wynurzają się na powierzchnię, aby zaczerpnąć powietrza.

Foki szare w Bałtyku rodzą się zarówno na lodzie, jak i na brzegu. Ich niemowlęce futro (lanugo), które gubią po pierwszych trzech tygodniach życia, ma kremowo-białe zabarwienie. W tym czasie focze szczenię karmione jest przez matkę bardzo tłustym mlekiem, przez co gromadzi zapasy energii na pierwsze samodzielne tygodnie życia. Następnie matka opuszcza młode, które pozostaje na lądzie przez kolejne 2-3 tygodnie.

W naturalnym środowisku foki polują na ryby, urozmaicając swoją dietę małżami i skorupiakami. Foczy apetyt zależny jest od pory roku. W poszukiwaniu pożywienia potrafią nurkować na głębokość ponad 200 metrów i pozostawać pod wodą nawet 20 minut.

Zagrożenie fok w Polsce

Populacja fok szarych w Polsce drastycznie się zmniejsza. Dziś wynosi ona zaledwie 30% w porównaniu do liczebności sprzed 100 lat. Proces wymierania tego gatunku jest spowodowany kilkoma czynnikami. Niegdyś licznie występujące foki traktowano jak szkodniki, które niszczą sieci i konkurują o ryby z miejscowymi rybakami. Był to jeden z powodów, dla których polowania na te zwierzęta stały się powszechne. Na południowym wybrzeżu Bałtyku (Niemcy, Polska, Rosja i Litwa) foki zostały wytrzebione przez człowieka zanim jeszcze dotknęły je skutki zanieczyszczenia środowiska.

Jeśli zaobserwowałeś fokę na wybrzeżu, niezwłocznie poinformuj Błękitny Patrol WWF (tel. 795 536 009) lub Stację Morską w Helu (tel. 601 88 99 40)

Dziś głównym zagrożeniem dla fok szarych jest kurczenie się terenów, które naturalnie zamieszkują. Intensywny rozwój turystyki i związana z nim obecność człowieka wypiera zwierzęta z ich tradycyjnych siedlisk, a także uniemożliwia im powrót na historyczne miejsca rozrodu. Częstą przyczyną śmierci jest również przyłów, czyli przypadkowe zaplątanie się w sieci wystawione do połowu ryb. Ofiarami padają najczęściej młode foki, które giną w sieciach już kilka tygodni po urodzeniu. Co roku w Bałtyku w sieciach ginie ok. 800 fok.

Powoli możemy obserwować powrót foki szarej na polskie wybrzeże. W kwietniu 2016 roku dokonano rekordowej obserwacji w rezerwacie Mewia Łacha w ujściu Przekopu Wisły. Na łasze i w okolicznych wodach naliczono 294 foki. Aby utrzymać taką tendencję, konieczne jest aktywne wspieranie i niezakłócanie bytowania szarych fok.

Razem pomóżmy fokom przetrwać

Na przestrzeni lat foki były uważane za szkodniki i intensywnie tępione. Dziś coraz lepiej zdajemy sobie sprawę z roli, jaką odgrywają dla zachowania równowagi ekosystemu Bałtyku. Ponadto wzrasta świadomość faktu, że przyszłe pokolenia mogą trafiać na foki już tylko na stronach książek. Aby temu zapobiec, już od 2010 roku działamy na rzecz tych zwierząt. W ramach działań Błękitnego Patrolu grupa 200 wolontariuszy monitoruje polskie wybrzeże Bałtyku i interweniuje w razie dostrzeżonego zagrożenia. Pomagamy dzikim szczeniętom foczym, które po rehabilitacji w Stacji Morskiej na Helu są wypuszczane na wolność. Ponadto rozdaliśmy 100 tys. egzemplarzy Błękitnego Poradnika – kieszonkowego wydawnictwa, które zostało poświęcone morskim ssakom i ptakom. Za jego pomocą propagujemy wiedzę na temat zwierząt i uczymy, jak wobec nich się zachować. W tym celu na całym polskim wybrzeżu rozmieściliśmy 160 Błękitnych Tablic informacyjnych. Zostały na nich podane telefony alarmowe, na które należy zadzwonić w przypadku zaobserwowania fok i morświnów.

Z naszej inicjatywy został opracowany kompleksowy projekt programu ochrony foki szarej, który czeka na zatwierdzenie przez resort środowiska. W oczekiwaniu na jego wdrożenie, zachęcamy do aktywnego włączania się w nasze działania. Już dziś możesz symbolicznie adoptować fokę szarą, aby mieć udział w ochronie tych pięknych i mądrych zwierząt.

Galeria
9
Film

Nasze działania

  • Od 2010 r. aktywnie działa Błękitny Patrol WWF – grupa 200 wolontariuszy stale monitorujących polskie wybrzeże Bałtyku i interweniujących w przypadku obserwacji ssaków i ptaków morskich.
  • Dzikie focze szczenięta, którym co roku pomocy udziela Błękitny Patrol WWF, po odbytej rehabilitacji w Stacji Morskiej w Helu, wypuszczane są na wolność.
  • Z inicjatywy WWF Polska, przy udziale wszystkich zainteresowanych stron, został opracowany projekt programu ochrony foki szarej, który czeka na zatwierdzenie przez resort środowiska. 

Co Ty możesz zrobić?

Jeśli przebywasz na plaży i zobaczysz leżącą na niej fokę, pamiętaj, że:

  1.  Foka nie jest maskotką! Pamiętaj, że to dzikie zwierzę, które na Twój widok odczuwa strach.
  2. Twoja obecność uniemożliwia jej odpoczynek i zmusza do dalszej wędrówki.
  3. Nie podchodź do foki i pod żadnym pozorem jej nie dotykaj. Foka może boleśnie ugryźć. Może też być nosicielem wielu groźnych dla człowieka chorób.
  4. Nie polewaj foki wodą! Foka jest zwierzęciem nie tylko wodnym, ale również lądowym. Wychodzi na brzeg, aby odpocząć po polowaniu lub po długiej wędrówce, aby wysuszyć futro, a także po to, by wydać na świat i wychować swoje potomstwo.

 

     

    Nasze działania

    • Rozdaliśmy 100 tys. egzemplarzy Błękitnego Poradnika – kieszonkowego wydawnictwa nt. ssaków i ptaków morskich oraz ich siedlisk. Błękitny Poradnik dostępny jest także do pobrania 
    • Nasz partner, Stacja Morska w Helu, prowadzi dwa punkty wideoobserwacyjne w potencjalnych ostojach fok.
    • Na całym polskim wybrzeżu, przy wejściach na plaże zostało rozmieszczonych 160 Błękitnych Tablic informujących o ssakach i ptakach bałtyckich oraz ich ochronie wraz z numerami telefonów alarmowych, pod które należy dzwonić w wypadku zaobserwowania fok i morświnów.

    Co Ty możesz zrobić?

    Pozostaw fokę w spokoju. Zadbaj o to, aby nie niepokoili jej także inni plażowicze. Powiedz im, dlaczego nie wolno się do niej zbliżać.

    Niezwłocznie poinformuj Błękitny Patrol WWF (tel. 795 536 009) lub Stację Morską w Helu (tel. 601 88 99 40), że widziałeś fokę. Osoba, do której się dodzwonisz, udzieli Ci dalszych wskazówek. Twój telefon jest bardzo ważny, bo każda tego rodzaju informacja pomaga nam lepiej chronić bałtyckie foki. Dodaj te numery do kontaktów w Twoim telefonie.

    Co Ty możesz zrobić?

    Liczebność bałtyckiej populacji foki szarej to zaledwie 30% stanu populacji sprzed 100 lat. Wspólnie możemy to zmienić, działając na rzecz ich ochrony. Adoptuj fokę i podaruj jej szansę na lepsze życie w wodach Bałtyku.

    Chcę pomóc!