Na lądzie z pozoru powolne i niezdarne, w wodzie pływacy nie mający sobie równych. Uwielbiają godzinami leżeć bez ruchu, wygrzewając się na słońcu. Pływają zarówno na brzuchu, jak i na grzbiecie, bardzo często też nurkują, pozostając pod wodą nawet do 10 minut.

Foka szara jest największym spośród trzech gatunków fok występujących w Bałtyku. Samce dorastają nawet do 3 metrów długości, osiągając ciężar nawet 300 kg oraz cechując się z reguły jednolitym ciemnoszarym ubarwieniem. Samice są nieco mniejsze – ich maksymalna długość wynosi 2 metry, a ciężar do ok. 200 kg z ciemnoszarym grzbietem, kremowo-białym brzuchem i nieregularnymi ciemnymi plamkami.

Co roku w Bałtyku w sieciach ginie ok. 800 fok.

Szacuje się, że liczebność bałtyckiej populacji foki szarej wynosi ok. 30 tys. osobników, co stanowi zaledwie 30% stanu populacji sprzed 100 lat. Niegdyś licznie występujące foki traktowano jak szkodniki, niszczące sieci i konkurujące o ryby z miejscowymi rybakami. Był to jeden z powodów, dla których polowania na te zwierzęta stały się powszechne. Na południowym wybrzeżu Bałtyku (Niemcy, Polska, Rosja i Litwa) foki zostały wytrzebione przez człowieka, zanim jeszcze dotknęły je skutki zanieczyszczenia środowiska.

Głównym zagrożeniem dla fok szarych jest brak spokoju w miejscach, które zamieszkują. Intensywny rozwój turystyki i związana z nim obecność człowieka wypiera foki z ich tradycyjnych siedlisk, a także uniemożliwia powrót na historyczne miejsca rozrodu. Częstą przyczyną śmierci jest również przyłów, czyli przypadkowe zaplątanie się w sieci wystawione do połowu ryb. Ofiarami przyłowu najczęściej stają się młode foki, które giną w sieciach już kilka tygodni po urodzeniu. Co roku w Bałtyku w sieciach ginie ok. 800 fok.

Powoli możemy obserwować powrót foki szarej na polskie wybrzeże. W kwietniu 2016 r. dokonano rekordowej obserwacji w rezerwacie Mewia Łacha w ujściu Przekopu Wisły – na łasze i w okolicznych wodach naliczono 294 foki. W naturalnym środowisku foki polują na ryby, urozmaicając swoją dietę małżami i skorupiakami. Foczy apetyt zależny jest od pory roku - w poszukiwaniu pożywienia potrafią nurkować na głębokość ponad 200 metrów i pozostawać pod wodą ok. 20 minut.

Foki są zwierzętami stadnymi, prowadzącymi wodno-lądowy tryb życia, przy czym są bardzo płochliwe i ostrożne. Są również zwierzętami wędrownymi - szczególnie młode osobniki lubią wybierać się na długie, ponad tysiąckilometrowe, wycieczki. Potrafią spać nie tylko na lądzie, ale także unosząc się na powierzchni wody lub też pod wodą. Nie przerywając snu, bezwiednie wynurzają się na powierzchnię, aby zaczerpnąć powietrza.

Foki szare w Bałtyku rodzą się zarówno na lodzie, jak i na brzegu. Ich niemowlęce futro (lanugo), które gubią po pierwszych trzech tygodniach życia, jest kremowo-białe. W tym czasie focze szczenię karmione jest przez matkę bardzo tłustym mlekiem, gromadząc zapasy energii na pierwsze samodzielne tygodnie życia. Następnie matka opuszcza młode, które pozostaje na lądzie przez kolejne 2-3 tygodnie.

Galeria
9
Film

Nasze działania

  • Od 2010 r. aktywnie działa Błękitny Patrol WWF – grupa 200 wolontariuszy stale monitorujących polskie wybrzeże Bałtyku i interweniujących w przypadku obserwacji ssaków i ptaków morskich.
  • Dzikie focze szczenięta, którym co roku pomocy udziela Błękitny Patrol WWF, po odbytej rehabilitacji w Stacji Morskiej w Helu, wypuszczane są na wolność.
  • Z inicjatywy WWF Polska, przy udziale wszystkich zainteresowanych stron, został opracowany projekt programu ochrony foki szarej, który czeka na zatwierdzenie przez resort środowiska. 

Co Ty możesz zrobić?

Jeśli przebywasz na plaży i zobaczysz leżącą na niej fokę, pamiętaj, że:

  1.  Foka nie jest maskotką! Pamiętaj, że to dzikie zwierzę, które na Twój widok odczuwa strach.
  2. Twoja obecność uniemożliwia jej odpoczynek i zmusza do dalszej wędrówki.
  3. Nie podchodź do foki i pod żadnym pozorem jej nie dotykaj. Foka może boleśnie ugryźć. Może też być nosicielem wielu groźnych dla człowieka chorób.
  4. Nie polewaj foki wodą! Foka jest zwierzęciem nie tylko wodnym, ale również lądowym. Wychodzi na brzeg, aby odpocząć po polowaniu lub po długiej wędrówce, aby wysuszyć futro, a także po to, by wydać na świat i wychować swoje potomstwo.

 

     

    Nasze działania

    • Rozdaliśmy 100 tys. egzemplarzy Błękitnego Poradnika – kieszonkowego wydawnictwa nt. ssaków i ptaków morskich oraz ich siedlisk. Błękitny Poradnik dostępny jest także do pobrania 
    • Nasz partner, Stacja Morska w Helu, prowadzi dwa punkty wideoobserwacyjne w potencjalnych ostojach fok.
    • Na całym polskim wybrzeżu, przy wejściach na plaże zostało rozmieszczonych 160 Błękitnych Tablic informujących o ssakach i ptakach bałtyckich oraz ich ochronie wraz z numerami telefonów alarmowych, pod które należy dzwonić w wypadku zaobserwowania fok i morświnów.

    Co Ty możesz zrobić?

    Pozostaw fokę w spokoju. Zadbaj o to, aby nie niepokoili jej także inni plażowicze. Powiedz im, dlaczego nie wolno się do niej zbliżać.

    Niezwłocznie poinformuj Błękitny Patrol WWF (tel. 795 536 009) lub Stację Morską w Helu (tel. 601 88 99 40), że widziałeś fokę. Osoba, do której się dodzwonisz, udzieli Ci dalszych wskazówek. Twój telefon jest bardzo ważny, bo każda tego rodzaju informacja pomaga nam lepiej chronić bałtyckie foki. Dodaj te numery do kontaktów w Twoim telefonie.

    Co Ty możesz zrobić?

    Liczebność bałtyckiej populacji foki szarej to zaledwie 30% stanu populacji sprzed 100 lat. Wspólnie możemy to zmienić, działając na rzecz ich ochrony. Adoptuj fokę i podaruj jej szansę na lepsze życie w wodach Bałtyku.

    Chcę pomóc!