Raport WWF Polska dotyczący morskich obszarów chronionych

Cele Unijnej Strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 zakładają, że do tego roku co najmniej 30% powierzchni (lądowej i morskiej) UE będzie objętych ochroną, z czego 1/3 ochroną ścisłą. Dlatego Fundacja WWF Polska zwróciła się z prośbą do naukowców o przygotowanie propozycji listy obszarów morskich, które mogłyby pełnić rolę kandydatów do objęcia tą ochroną.

Osiągnięte Porozumienie Konferencji Stron Narodów Zjednoczonych w sprawie różnorodności biologicznej (COP15) z Montrealu z grudnia 2022 r., również obierające za cel pokrycie co najmniej 30% powierzchni (lądowej i morskiej) ochroną obszarową w skali globalnej, potwierdziło zasadność tego typu wysiłków.  

24 maja 2022 r. w siedzibie Morskiego Instytutu Rybackiego – Państwowego Instytutu Badawczego odbyło się spotkanie, na którym przedstawiono cele Strategii, plan Fundacji WWF Polska dotyczący zebrania informacji nt. potencjalnych obszarów chronionych, jak i przedyskutowano z naukowcami ich wstępne propozycje w tym zakresie i ich możliwości zdobycia danych naukowych. Następnym krokiem było opracowanie naukowe, w którym zawarto propozycje nowych morskich obszarów chronionych. W efekcie powstała wstępna lista takich obszarów z opisanymi walorami przemawiającymi za objęciem ich ochroną, w oparciu o dostępną obecnie wiedzę naukową.

Należy zaznaczyć w tym miejscu, że nie są to dane wyczerpujące, w oparciu o które już na tym etapie można byłoby w każdym przypadku podjąć decyzję o zasadności objęcia ochroną poszczególnych terenów. Nie jest to też formalna propozycja samej Fundacji – materiał został przygotowany na nasze zlecenie, ale nie stanowi oficjalnego stanowiska WWF Polska w zakresie tego jakie dodatkowe obszary
winny podlegać ochronie w jakich granicach.

Jest to materiał do dyskusji, który może pomóc instytucjom odpowiedzialnym w Polsce za realizację zobowiązań wynikających ze Strategii UE w zakresie wyznaczenia dodatkowych obszarów chronionych. Tematem dalszych rozmów mogą być zarówno przedmioty ochrony tych obszarów, ich granice jak i proponowany reżim ochronny, niemniej zgromadzony materiał może stanowić cenną bazę informacji do sformułowania zobowiązań jakie Polska, tak jak i inne kraje członkowskie UE, powinny przedstawić Komisji Europejskiej.  

Wspieranie społeczności lokalnych w ochronie różnorodności biologicznej w miejscach przez nie zamieszkanych oraz na obszarach, z których korzystają od pokoleń, stanowi jeden z priorytetów Fundacji WWF Polska. W myśl tzw. inkluzywnej ochrony przyrody (ang. inclusive conservation), WWF opowiada się za pełnym włączeniem społeczności lokalnych w podejmowanie decyzji nt. sposobu i środków ochrony przyrody oraz zarządzania eksploatacją żywych zasobów przyrody na ich obszarach. W związku z tym Fundacja WWF Polska rekomenduje traktowanie propozycji poszerzenia i utworzenia nowych obszarów chronionych jako propozycji wstępnych, które z całą stanowczością powinny zostać poddane debacie publicznej, w tym przede wszystkim powinny być rzetelnie skonsultowane z miejscową społecznością, z rybakami i innymi interesariuszami związanymi z gospodarką morską i rybołówstwem. Konsultacje propozycji nowych form ochrony przyrody powinny zostać ogłoszone z odpowiednim wyprzedzeniem, w sposób gwarantujący dotarcie do wszystkich zainteresowanych oraz mieć wyznaczony odpowiednio długi termin nadsyłania uwag, tak aby umożliwić udział szerokiego grona różnorodnych interesariuszy.

Poniżej znajduje się tabela i poglądowa mapa z propozycjami obszarów:

Tabela 1. Zbiorcze zestawienie propozycji obszarów chronionych w polskich obszarach morskich (POM)

* do dalszych dyskusji – głazowisko wykracza poza granice Słowińskiego Parku Narodowego
 

• Morskie obszary chronione - RAPORT