24 września 2026

Morskie obszary chronione zajmują dziś prawie 24% polskiej części Bałtyku. To niemało, jednak samo wyznaczenie ich granic nie wystarczy, by skutecznie chronić morską przyrodę – większość z nich nadal nie posiada planów ochrony. O tym, jak zapewnić skuteczną ochronę najcenniejszym obszarom Bałtyku i uzupełnić sieć morskich obszarów chronionych, rozmawialiśmy 23 września w Ministerstwie Klimatu i Środowiska podczas konferencji „Morskie obszary chronione – dziś i jutro”, którą współorganizowaliśmy. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele administracji, świata nauki i organizacji społecznych.

W polskiej części Morza Bałtyckiego znajdują się obecnie 24 obszary chronione obejmujące wody morskie: dwa parki narodowe – Słowiński i Woliński, cztery rezerwaty przyrody, 17 obszarów Natura 2000 i jeden park krajobrazowy. Łącznie pokrywają niemal 24% powierzchni polskiej części Bałtyku. Zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami, do 2030 r. Polska powinna objąć ochroną co najmniej 30% swoich obszarów morskich.

Bez planów nie ma skutecznej ochrony

Samo wyznaczenie obszaru chronionego nie gwarantuje skutecznej ochrony znajdujących się w nim gatunków i siedlisk. Kluczowe są plany ochrony, określające m.in. zasady korzystania z tych terenów i działania niezbędne do zachowania ich walorów przyrodniczych. Tymczasem większość morskich obszarów chronionych w Polsce nadal ich nie posiada. W przypadku większości morskich obszarów Natura 2000 termin na przyjęcie planów ochrony, wynikający z zapisów dyrektywy siedliskowej, minął już w 2010 roku.

Bałtyk znajduje się jednocześnie pod wpływem wielu presji związanych z działalnością człowieka, m.in. niezrównoważonego rybołówstwa, intensywnej żeglugi, zanieczyszczeń i odpadów, w tym mikroplastiku oraz nadmiernej presji turystycznej na najcenniejsze przyrodniczo obszary.

– Nad morzem pojawiamy się rzadko i na chwilę i zwykle zapominamy, że zasługuje ono na taką samą ochronę jak ląd, na którym na co dzień żyjemy. Działamy, aby ocalić najcenniejsze obszary polskiej części Bałtyku przed degradacją, a tworzenie i dobre zarządzanie morskimi obszarami chronionymi jest w tych działaniach najskuteczniejszym narzędziem. Robimy to m.in. we współpracy z przedstawicielami administracji, nauki i społeczności lokalnych. Działamy nie tylko dla samej przyrody, ale również dla mieszkańców wybrzeża i wszystkich, którzy korzystają z uroków Bałtyku – mówi dr Andrzej Ginalski, Kierownik Zespołu Morskiego w Fundacji WWF Polska.

Ochrona ścisła wciąż marginalna

Szacuje się, że obszary ściśle chronione zajmują obecnie mniej niż 0,1% powierzchni Morza Bałtyckiego. Aby osiągnąć unijny cel 10% do 2030 r., kraje bałtyckie musiałyby zwiększyć ich powierzchnię ponad stukrotnie.

O skali wyzwania świadczy także liczba rezerwatów przyrody obejmujących polskie wody morskie. Spośród ok. 1718 rezerwatów przyrody w Polsce zaledwie cztery obejmują fragment wód morskich, a ostatni z nich utworzono w 2001 r. Od 25 lat nie powstał w Polsce żaden nowy rezerwat obejmujący wody morskie.

Co robimy dla Bałtyku?

Od lat działamy na rzecz skuteczniejszej ochrony najcenniejszych obszarów polskiego Bałtyku. Zabiegamy o uzupełnienie sieci morskich obszarów chronionych oraz o przyjęcie ambitnych planów ochrony. Konkretne rekomendacje dotyczące skuteczniejszej ochrony polskich wód Bałtyku przedstawiamy w naszej publikacji „Morskie obszary chronione”.

Współpraca na rzecz skutecznej ochrony Bałtyku

Konferencja „Morskie obszary chronione – dziś i jutro” zgromadziła przedstawicieli środowisk, których współpraca jest niezbędna dla skutecznej ochrony Bałtyku. W spotkaniu uczestniczyli m.in. Urszula Zielińska, Główny Konserwator Przyrody, Piotr Otawski, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, prof. dr hab. Jan Marcin Węsławski z Instytutu Oceanologii PAN i Państwowej Rady Ochrony Przyrody oraz dr inż. Monika Michałek z Instytutu Morskiego Uniwersytetu Morskiego w Gdyni. Obecni byli także przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i nadmorskich regionalnych dyrekcji ochrony środowiska, urzędów morskich, parków narodowych, instytucji naukowych oraz organizacji społecznych.