Life 4 Rivers: Aktualności

Parsęta to znacznie więcej niż samo koryto rzeki. Jej integralną częścią są również lasy łęgowe, mokradła, tereny zalewowe i inne siedliska, które razem tworzą jeden połączony ekosystem. Właśnie dlatego projekt LIFE 4 RIVERS podejmuje współpracę ze strategicznym projektem LIFE Wetlands Green Life (LIFE21 IPE/PL/069640). Partnerstwo to pozwoli połączyć doświadczenia i kompetencje obu projektów w zakresie ochrony rzek, mokradeł oraz cennych siedlisk przyrodniczych.

Wsparcie specjalistów od mokradeł

Nasza współpraca została formalnie potwierdzona deklaracją podpisaną 17 sierpnia 2026 roku. W ramach wspólnych działań partnerzy projektu Wetlands Green Life zapewnią wsparcie merytoryczne, przede wszystkim w zakresie monitorowania siedlisk łęgowych w dorzeczu Parsęty. Ich zaangażowanie obejmie również inne cenne ekosystemy znajdujące się na obszarze objętym działaniami projektu LIFE 4 RIVERS.

Współpraca zakłada także wymianę wiedzy oraz udostępnianie danych dotyczących cennych obszarów Natura 2000 zlokalizowanych w dorzeczu Parsęty. Stanowi ona istotne wzmocnienie obu inicjatyw. Połączenie doświadczeń i kompetencji zespołów realizujących oba projekty pozwoli lepiej rozpoznawać stan cennych siedlisk przyrodniczych, monitorować zachodzące w nich zmiany oraz skuteczniej planować działania na rzecz całego ekosystemu Parsęty.

Dlaczego łęgi i mokradła są tak ważne?

Lasy łęgowe, mokradła i tereny zalewowe pełnią wiele kluczowych funkcji przyrodniczych. Pomagają zatrzymywać wodę w krajobrazie, tworzą siedliska dla licznych gatunków roślin i zwierząt oraz wspierają naturalne procesy, dzięki którym ekosystemy mogą lepiej reagować na susze, powodzie i skutki zmian klimatu.

Mokradła i tereny zalewowe wpływają również na jakość wody. Zatrzymują część zanieczyszczeń i nadmiaru biogenów, spowalniają odpływ wód oraz wspierają naturalne procesy ekologiczne zachodzące w całym dorzeczu. Dzięki temu odgrywają istotną rolę w zachowaniu dobrego stanu środowiska i zwiększaniu odporności ekosystemów na zmieniające się warunki klimatyczne.

Więcej o Wetlands Green Life: https://wetlands.pl/

Nad Parsętą rozpoczął się jeden z najbardziej ambitnych projektów renaturyzacyjnych w Polsce. I nie chodzi wyłącznie o ochronę przyrody. Chodzi o przywrócenie życia całemu ekosystemowi – razem z królem wędrownych ryb: łososiem atlantyckim.

W dniach 20–21 maja Dwór Pomorski Luboradza zamienił się w centrum rozmów o przyszłości polskich rzek. To właśnie tam oficjalnie zainaugurowano projekt „LIFE for Rivers” – przedsięwzięcie łączące samorządy, naukowców, organizacje przyrodnicze i instytucje odpowiedzialne za gospodarkę wodną. Przy jednym stole usiedli przedstawiciele Związku Miast i Gmin Dorzecza Parsęty, Wód Polskich, Fundacji WWF Polska, SGGW, Instytutu Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie – Państwowy Instytut Badawczy, Instytutu Oceanologii PAN oraz partnerów zagranicznych Blue Rivers Foundation i Universidade de Vigo. Tu samorząd spotyka naukę. Przyrodnicy współpracują z hydrologami. Instytucje odpowiedzialne za gospodarkę wodną rozmawiają z organizacjami społecznymi.

Wielkie otwarcie z mocnym poparciem

Środowe spotkanie zainaugurowały wystąpienia kluczowych postaci polskiej gospodarki wodnej i samorządu. Głos zabrali: Anna Mieczkowska (Przewodnicząca Zarządu ZMiGDP), Michał Durka (Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie), Hanna Piasecka (Departament Środków Zagranicznych NFOŚiGW w Warszawie) oraz Waldemar Miśko (Prezes WFOŚiGW w Szczecinie). Wszyscy prelegenci zgodnie podkreślali, że „LIFE for Rivers” to kluczowy krok w stronę nowoczesnej, zrównoważonej ochrony rzek Pomorza, opartej na unijnych standardach klimatycznych.

Parsęta: Ewenement na mapie Europy

Dlaczego to właśnie ta rzeka stała się sercem projektu? Parsęta posiada najdłuższy na całym Pomorzu wolny nurt bez barier hydrotechnicznych – to około 55 km dziewiczej rzeki, a docelowa strefa drożna dla organizmów wodnych wynosi aż 144 km. Niestety, historyczna działalność człowieka (w przeszłości działało tu ponad 100 spiętrzeń) oraz współczesna fragmentacja rzek doprowadziły do drastycznego spadku populacji gatunków wędrownych. Symbolem tych zmian jest łosoś atlantycki – w Polsce gatunek uznany za krytycznie zagrożony wyginięciem. Obecnie w dorzeczu Parsęty szacuje się jego obecność zaledwie na 200–300 dorosłych osobników rocznie. Projekt „LIFE for Rivers” ma na celu zwiększenie tej populacji poprzez otwieranie szlaków migracyjnych, odtwarzanie bystrzy i żwirowych tarlisk.

Teoria spotyka się z praktyką

Po konferencji uczestnicy eksperci, samorządowcy i partnerzy projektu pojechali na górny, niemal dziki odcinek Parsęty. Specjaliści analizowali miejsca przyszłych działań renaturyzacyjnych:

• usuwania sztucznych barier,
• odtwarzania naturalnych bystrzy,
• wprowadzania dużych pni i martwego drewna do nurtu,
• odbudowy roślinności nadbrzeżnej.

Projekt „LIFE for Rivers” udowadnia, że skuteczna ochrona przyrody nie wyklucza człowieka – działania ukierunkowane są na rozwój zrównoważonego wędkarstwa i turystyki, przy jednoczesnym rygorystycznym zabezpieczeniu siedlisk Natura 2000.