Na Błotach Rakutowskich prowadzimy dwa uzupełniające się projekty. Pierwszy z nich - „Czynna ochrona ptaków siewkowych i płazów na obszarze Natura 2000 Błota Rakutowskie” (01.07.2024 – 31.12.2025) - sfinansowany został darowizną od ING w wysokości 1 500 000 zł. Równolegle trwa projekt „Błota Rakutowskie – FEniKS”, realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027, którego realizację umożliwiła darowizna ING w wysokości 500 000 zł pokrywająca wymagany wkład własny.

Czynna ochrona ptaków siewkowych i płazów na obszarze Natura 2000 Błota Rakutowskie

Projekt był realizowany od lipca 2024 do grudnia 2025 roku i miał na celu poprawę stanu ochrony czajki, rycyka, krwawodzioba, kulika wielkiego oraz kumaka nizinnego na podmokłych terenach województwa kujawsko-pomorskiego. Przez dziesięciolecia melioracje i osuszanie gruntów pozbawiały te gatunki otwartych, wilgotnych siedlisk niezbędnych do gniazdowania - działania w projekcie zostały zaplanowane tak, aby ten proces odwrócić.

Działania obejmowały wykup 15,53 ha gruntów, odtworzenie otwartego krajobrazu na 11,64 ha poprzez odkrzaczanie i wykoszenie szuwarów, a także zorganizowanie wypasu ponad 70 koników polskich na ok. 78,5 ha pastwisk. Dla ochrony gniazd przed lisem, jenotem i norką amerykańską wybudowano ogrodzenie antydrapieżnicze na 17,6 ha, a z zagrożonych lęgów odchowano i wypuszczono na wolność 10 ptaków - 3 rycyki i 7 czajek.

Błota Rakutowskie

Efekty działań są wyraźnie widoczne w przyrodzie. W sezonie 2025 już trzeci rok z rzędu — po ponad dekadzie przerwy - potwierdzono lęgi rycyków. Monitoring wykazał także obecność 26 par czajek, 5 par krwawodziobów i 3 par kszyka. W czasie migracji regularnie można było obserwować stada kulików wielkich, które chętnie korzystały z wypasanych łąk.

Projekt był finansowany ze środków przekazanych przez ING Bank Śląski i realizowany w oparciu o Taksonomię UE oraz techniczne kryteria kwalifikacji dla celu bioróżnorodność, z niezależną certyfikacją UNEP/GRID-Warszawa. To modelowy przykład tego, jak środki sektora prywatnego mogą skutecznie wspierać ochronę mokradeł i przekładać się na konkretne efekty przyrodnicze.

Błota Rakutowskie - FEniKS

Projekt odtwarzania i ochrony mokradeł realizowany w latach 2024–2028 na obszarze Natura 2000 Błota Rakutowskie otrzymał dofinansowanie z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. Projekt realizuje Towarzystwo Przyrodnicze Alauda we współpracy z Fundacją WWF Polska. Finansowanie było możliwe dzięki pokryciu wkładu własnego przez ING Bank Śląski.

Projekt zakłada odtworzenie i utrzymanie otwartego krajobrazu łąk poprzez wycinkę krzewów i drzew oraz wykaszanie szuwarów na ok. 4 ha, a także przywrócenie ekstensywnego użytkowania kośnego i wypasu koników polskich na ok. 7,52 ha nowych powierzchni. Kluczowym elementem będzie też nawodnienie łąk. Budowa zastawek na rowach melioracyjnych zwiększy retencję i wydłuży wiosenne podtopienia na powierzchni ok. 30 ha, co bezpośrednio przekłada się na jakość siedlisk ptaków siewkowych i płazów.

Dla ochrony kumaka nizinnego i ptaków siewkowych zaplanowano odtworzenie zbiorników wodnych poprzez usunięcie trzciny i zarośli wierzbowych z brzegów na powierzchni 3,54 ha oraz budowę nowego płytkiego zbiornika o pow. ok. 0,1 ha. Presję drapieżników ograniczy ogrodzenie antydrapieżnicze na ok. 17 ha, uzupełnione koszami nagniazdowymi. Kontynuowany będzie też program podbierania jaj z zagrożonych lęgów, sztucznej inkubacji i odchowu piskląt przed wypuszczeniem ich na wolność.

Przez cały okres realizacji prowadzony będzie monitoring ornitologiczny, monitoring kumaka nizinnego oraz ocena efektów działań ochronnych i presji drapieżnictwa. Projekt obejmuje również zakup sprzętu niezbędnego do kontynuacji ochrony czynnej, działania edukacyjno-promocyjne - w tym tablice edukacyjne i film przyrodniczy - oraz wizyty studyjne i konferencję podsumowującą.