Apel o całoroczną ochronę gawr i redukcję nęcisk tam, gdzie żyją niedźwiedzie

Człowiek wywiera coraz większą presję na świecie przyrody. Kolonizujemy i eksploatujemy naturę, wchodząc w drogę m.in. niedźwiedziowi brunatnemu, który potrzebuje trwałych i bezpiecznych ostoi, umożliwiających niezakłócone odchowywanie młodych oraz hibernację.  W trosce o dobrostan tych zwierząt i minimalizację konfliktów między ludźmi a drapieżnikami zainicjowaliśmy apel 29 organizacji pozarządowych do Ministerstwa Klimatu i Środowiska o całoroczną ochronę gawr oraz redukcję nęcisk i karmisk tam, gdzie żyją niedźwiedzie.

Przeczytaj pełną treść apelu

Strefy ochronne gawr

W Polsce niedźwiedź brunatny objęty jest ochroną ścisłą na podstawie przepisów ustawy z 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Wedle tych przepisów ochronie podlega również miejsce gawrowania tych drapieżników oraz obszar w promieniu do 500 m, jednak wyłącznie w okresie od 1 listopada do 30 kwietnia.  

Tak zdefiniowany, czasowy charakter ochrony wg nas jest niewystarczający, ponieważ funkcjonalność siedlisk gawrowania ma charakter całoroczny, a ich degradacja poza okresem zimowym wpływa bezpośrednio na możliwość ich wykorzystania w kolejnych sezonach. – uważa Rafał Rzepkowski z WWF Polska.  

Kluczowe ostoje niedźwiedzia brunatnego zlokalizowane są w lasach, które podlegają gospodarce leśnej – takie działania pogarszają jakość siedlisk – powodują częstsze spotkania drapieżników z człowiekiem, utratę bazy pokarmowej, a nawet zmianę warunków mikroklimatycznych – np. przerzedzenie drzewostanu może prowadzić do zmniejszenia pokrywy śnieżnej i zwiększenia ryzyka zalewania gawr.  

Ograniczenie nęcisk i karmisk

Niedźwiedź brunatny jest wszystkożerny i chętnie sięga po łatwo dostępny pokarm pochodzenia antropogenicznego – na przykład z nieodpowiednio zabezpieczonych kompostowników i innych zbiorników na odpady. Badania telemetryczne wskazują, że wśród takich niepożądanych źródeł pokarmu, wpływających na zmianę diety i miejsc żerowania niedźwiedzi, są nęciska i karmiska łowieckie czyli miejsca, w których myśliwi celowo zostawiają pokarm, by nęcić lub dokarmiać zwierzęta. Pokarm pochodzenia antropogenicznego, np. karma dla zwierzyny łownej, może stanowić istotny składnik niedźwiedziej diety.

Długotrwałe korzystanie przez niedźwiedzie z pokarmu, który zostawił człowiek, sprzyja również procesowi habituacji, czyli oswajania się drapieżników z pewnymi bodźcami czy sytuacjami – w tym przypadku m.in. zapachem i obecnością człowieka, co może powodować coraz częstsze wizyty niedźwiedzi w okolicach siedlisk ludzkich i szukanie tam łatwo dostępnego pokarmu. Dodatkowo obserwuje się przekazywanie tych zachowań młodym osobnikom przez samice. Zjawisko to wpływa na rytm aktywności, przemieszczanie się oraz przebieg snu zimowego, a także oddziałuje na funkcjonowanie całych ekosystemów.

Apel do Pani Minister Klimatu i Środowiska

Wspólnie z 28 innymi organizacjami pozarządowymi złożyliśmy w MKiŚ dokument z apelem o skuteczniejsze zarządzanie populacją niedźwiedzia brunatnego, które wymaga uwzględnienia dwóch zasadniczych czynników ograniczających proces habituacji wobec człowieka: ochrony miejsc gawrowania oraz redukcji dostępności antropogenicznych źródeł pokarmu, w tym nęcisk/karmisk. Mamy nadzieję, że ów apel przyczyni się do wzmożenia działań prewencyjnych i profilaktycznych na rzecz pokojowej koegzystencji między ludźmi a niedźwiedziami.  

Organizacje, które podpisały apel:  

Fundacja WWF Polska, Stowarzyszenie Prawnicy Na Rzecz Zwierząt, Fundacja Bycie w Lesie, Fundacja Dzika Polska, Fundacja Psubraty, Mała i Rozlewisko, Zielone Światło, Zielone Wiadomości, Humane World for Animals Polska, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Stowarzyszenie Ochrony Sów, Fundacja Szkatułka, Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze, Fundacja Greenpeace Polska, Stołeczne Towarzystwo Ochrony Ptaków, Opolskie Towarzystwo Przyrodnicze, Siła Lasu, Extinction Rebellion Polska, Obóz dla Puszczy, Inicjatywa Dzikie Karpaty, Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody, Ekowyborca, Towarzystwo dla Natury i Człowieka, Fundacja Czarna Owca Pana Kota, Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, Bieszczadzka Organizacja Ochrony Zwierząt, SAVE - Wildlife Conservation Fund, Fundacja Klub Myśli Ekologicznej, Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi. 

Dowiedz się więcej o działaniach WWF Polska na rzecz niedźwiedzi.